Een brandwacht is verplicht bij heetwerk als de risicobeoordeling, de werkvergunning van de site of uw verzekeringsvoorwaarden dat voorschrijven. De Arbowet noemt de brandwacht niet bij naam; de eis komt meestal uit de RI&E, de werkvergunning of de polis. In de industrie en bij brandgevaarlijk werk in of nabij brandbaar materiaal is een brandwacht in de praktijk wel vaak een harde voorwaarde.
Hieronder leest u waar de eis vandaan komt, hoe u bepaalt of u er een nodig hebt en wat de brandwacht precies moet doen.
Wat is heetwerk?
Onder heetwerk vallen werkzaamheden waarbij vonken, vlammen of hitte ontstaan die brand of een explosie kunnen veroorzaken. Denk aan:
- Lassen en snijbranden
- Slijpen
- Branden met open vuur, bijvoorbeeld bij dakbedekking
- Solderen
- Werken met hete lucht (föhnen)
Industriële sites leggen in hun procedures zelf vast welke activiteiten onder heetwerk vallen. Die definitie is leidend voor de werkvergunning.
Waar komt de brandwachtplicht vandaan?
1. De Arbowet en de RI&E
De Arbowet verplicht werkgevers om de risico's van het werk te inventariseren en te evalueren (RI&E) en passende maatregelen te nemen. Bij brandgevaarlijk werk is een brandwacht een van de meest gebruikte maatregelen. De wet noemt de brandwacht niet bij naam, maar de risicobeoordeling kan er wel op uitkomen.
2. De werkvergunning en siteregels
Plants, terminals en raffinaderijen werken met een werkvergunningensysteem. Daarin bepaalt de vergunningverlener per klus welke maatregelen nodig zijn, waaronder een brandwacht.
Sommige sites delen hun locatie in risicozones in. In een voorbeeldprocedure van een industrieel bedrijf is een brandwacht alleen vereist in de hoogste risicozone. Valt de branddetectie uit, dan geldt het werk daar automatisch als hoog risico.
3. Verzekeringsvoorwaarden
Verzekeraars nemen in polissen clausules op voor brandgevaarlijke werkzaamheden. Een voorbeeld uit de bouw- en installatiesector eist:
- Permanente controle door een brandwacht op het ontstaan van brand, ook bij onderbrekingen
- Nacontrole door de brandwacht gedurende een uur na het einde van de werkzaamheden
- Brandbare materialen op minimaal 5 meter van de werkplek, of afgedekt met branddekens
- Voldoende blusmiddelen en branddekens op de werkplek
Voldoet u niet aan zulke voorwaarden, dan kan de verzekeraar een beroep op de dekking afwijzen. Lees uw polis dus voordat het heetwerk start.
4. Werken in een besloten ruimte
Bij heetwerk in een besloten ruimte stapelen de risico's zich op. Het advies van Volandis over werken in besloten ruimten noemt een veiligheids- en brandwacht als een van de maatregelen, naast continue gasmeting bij las- en snijwerk. Daarnaast is een mangatwacht bij de toegang nodig.
Beslishulp: hebt u een brandwacht nodig?
| Vraag | Als het antwoord ja is |
|---|---|
| Schrijft de werkvergunning een brandwacht voor? | Brandwacht verplicht |
| Eist uw polis toezicht of nacontrole bij brandgevaarlijk werk? | Brandwacht verplicht volgens de polisvoorwaarden |
| Ligt er brandbaar materiaal binnen bereik dat niet weg of afgedekt kan? | Sterke aanleiding voor een brandwacht |
| Werkt u in een zone met brandbare gassen of vloeistoffen? | Brandwacht plus gasmeting gebruikelijk |
| Is de branddetectie uitgeschakeld? | Risico hoger, brandwacht vaak vereist |
| Gebeurt het werk in een besloten ruimte? | Brandwacht, mangatwacht en continue gasmeting |
De tabel is geen vervanging van de risicobeoordeling. Hij helpt u wel om vroeg in de planning te zien of u een brandwacht moet reserveren, zodat het werk niet op de dag zelf stilvalt.
Twijfelt u, laat de vergunningverlener of uw HSE-adviseur dan de knoop doorhakken. Een veiligheidskundige kan helpen bij de risicobeoordeling.
Wat doet een brandwacht bij heetwerk?
Voor de start
- De werkvergunning doornemen en aftekenen
- De werkplek controleren op brandbare materialen
- Blusmiddelen en branddekens klaarzetten
- De verbinding met de controlekamer testen, bijvoorbeeld via de portofoon
Tijdens het werk
- Permanent de werkplek en de omgeving in de gaten houden, ook waar vonken terecht kunnen komen
- Bij een gasalarm of gevaar het werk stilleggen en de controlekamer of vergunningverlener waarschuwen
- Een beginnende brand direct blussen
Na het werk
De brandwacht blijft na het laatste heetwerk achter voor nacontrole op smeulend materiaal. De duur verschilt: in een siteprocedure van een chemiebedrijf is dat minimaal 30 minuten, in de genoemde verzekeringsclausule een uur.
Bij overdracht tussen brandwachten wordt dit op de vergunning vastgelegd, met naam en handtekening van wie de taak overneemt.
Heetwerkwacht of brandwacht?
In de praktijk worden beide termen door elkaar gebruikt. Een heetwerkwacht is een brandwacht die specifiek is ingezet om heetwerk te bewaken. Welke diploma's vereist zijn, bepaalt de site of de opdrachtgever. Meer informatie vindt u op heetwerkwacht inhuren.
Wat regelt u als opdrachtgever?
Is een brandwacht nodig, zorg dan dat deze punten vóór de start geregeld zijn:
- Werkvergunning op orde. De brandwacht staat met naam op de vergunning en kent de maatregelen.
- Juiste diploma's. Controleer wat de site eist en of de diploma's nog geldig zijn.
- Blusmiddelen aanwezig. Spreek af wie blustoestellen en branddekens levert en of het onderhoud aantoonbaar is.
- Communicatie getest. Portofoon of telefoonverbinding met de controlekamer werkt voordat het eerste vonkje valt.
- Nacontrole ingepland. De uren na het laatste heetwerk staan in de planning en in de offerte.
- Aflossing geregeld. Bij langere diensten neemt een tweede brandwacht het toezicht over tijdens pauzes.
Veelgemaakte fouten
- Nacontrole vergeten in de planning. De brandwacht moet blijven na het werk; reken die tijd mee.
- Brandwacht met andere taken belasten. Wie materiaal aangeeft of zelf meewerkt, houdt geen permanent toezicht.
- Geen blusmiddelen bij de hand. De brandwacht kan alleen ingrijpen met het juiste materieel.
- Polis niet gelezen. De eisen van de verzekeraar kunnen strenger zijn dan wat u gewend bent.
Brandwacht of veiligheidspersoneel nodig?
Safe Recruitment levert brandwachten en heetwerkwachten voor heetwerk op industriële sites in de Rotterdamse haven en daarbuiten. Laat ons weten wat uw werkvergunning eist, dan regelen wij de juiste mensen: Neem contact op.
Veelgestelde vragen
Staat de brandwachtplicht bij heetwerk in de wet?
De wet schrijft niet voor elk heetwerk letterlijk een brandwacht voor. De Arbowet verplicht u wel om risico's te inventariseren en maatregelen te nemen; een brandwacht is daar bij brandgevaarlijk werk vaak het resultaat van. De concrete eis staat meestal in de werkvergunning, de siteregels of de verzekeringsvoorwaarden.
Hoe lang moet een brandwacht blijven na het heetwerk?
Dat verschilt per site en per polis. In voorbeelden uit de praktijk zien we een nacontrole van minimaal 30 minuten in een siteprocedure en van een uur in verzekeringsvoorwaarden. Volg altijd de termijn in uw eigen werkvergunning of polis.
Wat valt onder heetwerk?
Alle werkzaamheden waarbij vonken, vlammen of hitte ontstaan die brand kunnen veroorzaken, zoals lassen, snijden, slijpen, branden en werken met hete lucht. Sites hanteren hun eigen definitie in de werkvergunningsprocedure.
Moet de brandwacht ook bij een werkonderbreking blijven?
In sommige verzekeringsvoorwaarden wel: de controle moet dan ook tijdens onderbrekingen en bij het verlaten van de werkplek doorlopen. Controleer wat uw polis en de werkvergunning hierover zeggen.