Een brandwacht houdt toezicht op brandgevaar, een heetwerkwacht doet dat specifiek bij heet werk zoals lassen en snijden, en een mangatwacht bewaakt mensen die in een besloten ruimte werken. Het verschil zit dus in het gevaar dat ze bewaken: brand bij de eerste twee, verstikking, vergiftiging en het reddingsscenario bij de mangatwacht. Ze vragen daarom ook andere kwalificaties en andere afspraken op de werkvergunning.
Het verschil in één tabel
| Brandwacht | Heetwerkwacht | Mangatwacht | |
|---|---|---|---|
| Bewaakt | Brandgevaar in een gebied of bij een activiteit | Brandgevaar door vonken, hitte en vlammen bij heet werk | Personen in een besloten ruimte |
| Typische inzet | Onderhoud, stops, situaties met verhoogd brandrisico | Lassen, snijden, slijpen, branden | Tanks, vaten, kolommen, putten, ketels |
| Positie | Bij het werk of het gebied | Direct bij de heet-werkplek | Buiten, bij de toegang (het mangat) |
| Kernmiddelen | Blusmiddelen, portofoon, gasmeter | Blussers, blusdeken, portofoon, gasmeter | Registratie, communicatie, reddingsmiddelen |
| Na afloop | Afhankelijk van opdracht | Nawacht op smeulend materiaal | Controle dat iedereen eruit is |
De brandwacht
Een brandwacht is preventief toezicht op brandgevaar. In de industrie gaat het vaak om onderhoudsstops, werk in de buurt van brandbare producten of situaties waarin normale brandbeveiliging tijdelijk niet volledig werkt.
De taken van een brandwacht zijn onder meer:
- de omgeving controleren op brandbare stoffen en ontstekingsbronnen;
- blusmiddelen gereed houden en kunnen inzetten;
- in contact staan met de controlekamer of de vergunningverlener;
- werk stilleggen en alarmeren bij een gasalarm of noodsituatie.
Er bestaan verschillende brandwachtopleidingen. Welke kwalificaties nodig zijn, bepaalt de opdrachtgever of de site. In de petrochemie is VCA vrijwel altijd een minimumeis. Bekijk brandwacht inhuren voor wat u kunt verwachten.
De heetwerkwacht
Heet werk is werk waarbij vonken, vlammen of hitte ontstaan, zoals lassen, snijbranden, slijpen en solderen. Op een plant valt heet werk vrijwel altijd onder hoogrisico werk met een aparte vergunning of bijlage.
De heetwerkwacht staat direct bij de werkplek. Hij let op vonkenregen, warmte die via leidingen of wanden doorgeleid wordt en brandbaar materiaal dat niet weg kon. Vaak meet hij ook continu met een gasmeter.
Voorbeeldmaatregelen bij heet werk
Uit procedures van sites en verzekeraars komen steeds dezelfde maatregelen terug:
- brandbare materialen vooraf verwijderen of afdekken met een brandwerende deken of plaat;
- blussers binnen handbereik, vaak twee stuks;
- de naam van de brandwacht op de vergunning;
- portofoonverbinding testen voordat de vergunning wordt afgegeven;
- toezicht tijdens het werk én tijdens pauzes.
Nawacht
Na de laatste hete handeling blijft de heetwerkwacht nog een tijd op de plek om te controleren op smeulend materiaal. Hoe lang, staat in de vergunning. Sites en verzekeraars hanteren doorgaans minimaal 30 minuten tot een uur. Lees meer over heetwerkwacht inhuren.
In de praktijk worden brandwacht en heetwerkwacht vaak door elkaar gebruikt. Belangrijker dan de titel is dat de taken op de vergunning helder zijn.
De mangatwacht
De mangatwacht, in opleidingen ook buitenwacht genoemd, houdt toezicht op mensen die in een besloten ruimte werken. Denk aan tanks, reactoren, kolommen, ketels en putten. Het gevaar is daar niet primair brand, maar zuurstoftekort, giftige gassen en de moeilijke redding.
De Nederlandse Arbeidsinspectie gaat ervan uit dat bij dit soort werk minimaal twee personen betrokken zijn, van wie er één buiten blijft als mangatwacht. De taken:
- buiten de ruimte blijven, bij de toegang;
- bijhouden wie er binnen is (registratie in en uit);
- continu contact houden met de mensen binnen;
- de atmosfeer bewaken en metingen vastleggen als dat is afgesproken;
- de toegang vrijhouden en bij gevaar direct alarm slaan en de redding in gang zetten.
Een mangatwacht gaat bij een noodsituatie niet onbeschermd naar binnen. Dat is een van de belangrijkste afspraken.
Opleiding mangatwacht
Voor de mangatwacht op (petro)chemische terreinen bestaat het SSVV-diploma Buitenwacht. Volgens de specificatie gelden deze eisen:
- minimaal 18 jaar;
- in het bezit van B-VCA, VOL-VCA, VIL-VCU of gelijkwaardig;
- Nederlands op minimaal B1-niveau;
- examen met theorie en praktijk;
- diploma 3 jaar geldig.
Meer weten? Bekijk mangatwacht inhuren.
Welke wacht heeft u nodig?
Vragen om vooraf te stellen
- Wordt er gelast, gesneden of geslepen? Dan heeft u een heetwerkwacht nodig.
- Gaat er iemand een tank, vat of put in? Dan is een mangatwacht nodig.
- Is er verhoogd brandrisico zonder heet werk? Denk aan een brandwacht.
- Combinatie? Lassen in een tank vraagt vaak om beide: een mangatwacht bij de toegang en toezicht op brandgevaar.
Combineren of apart inzetten?
Eén persoon kan niet op twee plekken tegelijk letten. Als de heet-werkplek binnen in een tank ligt en de mangatwacht bij de toegang moet blijven, zijn twee wachten nodig. De werkvergunning en de LMRA moeten dat duidelijk maken.
Afspraken die op de vergunning horen
Welke wacht u ook inzet, leg vooraf vast:
- wie de wacht is en wat hij precies bewaakt;
- hoe hij alarmeert en met wie hij contact heeft;
- wanneer hij het werk mag en moet stilleggen;
- hoe de overdracht bij een ploegwissel of pauze verloopt.
Gasmeten
Zowel heet werk als werk in besloten ruimten vraagt om metingen. Wie meet, moet daarvoor gekwalificeerd zijn. Veel sites eisen een geldig gasmeetcertificaat. Zie gasmeten.
Brandwacht of veiligheidspersoneel nodig?
Safe Recruitment levert brandwachten, heetwerkwachten en mangatwachten voor plants, terminals en aannemers in de Rotterdamse haven. Neem contact op en vertel welk werk er gepland staat, dan stemmen we de juiste wacht af op uw vergunning.
Veelgestelde vragen
Mag een brandwacht ook als mangatwacht werken?
Alleen als hij daarvoor gekwalificeerd is. Voor de mangatwacht vragen opdrachtgevers in de petrochemie meestal het SSVV-diploma Buitenwacht, naast VCA. Veel wachten hebben beide kwalificaties, maar ze zijn niet automatisch uitwisselbaar.
Is een heetwerkwacht hetzelfde als een brandwacht?
Een heetwerkwacht is een brandwacht die specifiek toezicht houdt bij heet werk zoals lassen, snijden en slijpen. Op veel sites worden beide termen door elkaar gebruikt; de werkvergunning bepaalt welke taken en eisen gelden.
Hoe lang blijft een heetwerkwacht na het werk?
Dat staat in de vergunning of procedure van de site. Procedures schrijven doorgaans een nawacht voor van minimaal 30 minuten tot een uur na de laatste hete handeling, om smeulend materiaal op te sporen.
Hoe lang is het diploma Buitenwacht geldig?
Volgens de SSVV-specificatie is het diploma Buitenwacht 3 jaar geldig. Daarna volgt een herhalingsopleiding.