VCA is niet wettelijk verplicht. Er is geen wetsartikel dat zegt dat een werknemer of een bedrijf VCA moet hebben. Toch is VCA in de industrie, de petrochemie, op terminals en in grote delen van de bouw de facto een toegangsbewijs. Opdrachtgevers eisen het in hun inkoopvoorwaarden en sitereglementen, en zonder geldig VCA-diploma komt u op de meeste industriële sites niet door de poort.
Wat is VCA?
VCA staat voor Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers. Het is ontstaan in de (petro)chemie om de veiligheid van aannemers op een gelijk niveau te brengen. Het systeem kent twee kanten:
- Bedrijfscertificaten: voor aannemers en intermediairs, zoals VCA*, VCA**, VCA Petrochemie en VCU (voor uitzend- en detacheringsbureaus). Een certificerende instelling toetst het veiligheidsmanagementsysteem.
- Persoonsdiploma's: voor medewerkers. De bekendste zijn VCA Basis (B-VCA) en VCA VOL (VOL-VCA). Daarnaast is er een diploma voor intercedenten en leidinggevenden bij uitzend- en detacheringsbureaus (VIL-VCU).
VCA Basis of VCA VOL?
| VCA Basis | VCA VOL | |
|---|---|---|
| Voor wie | Uitvoerende medewerkers | Operationeel leidinggevenden en zelfstandigen |
| Inhoud | Basiskennis veilig werken | Basiskennis plus taken en verantwoordelijkheden van leidinggevenden |
| In de praktijk | Monteurs, steigerbouwers, schoonmakers | Voormannen, uitvoerders, zzp'ers als onderaannemer, vaak ook toezichthoudende functies |
Werkt u als zzp'er als onderaannemer, dan wordt meestal VCA VOL gevraagd. Voor brandwachten, mangatwachten en gasmeters vragen veel opdrachtgevers in de industrie ook VCA VOL, omdat zij toezicht houden op de veiligheid van anderen. Meer hierover in VCA Basis of VCA VOL in de haven.
Het diploma is 10 jaar geldig. Sommige opdrachtgevers hanteren een eigen, kortere termijn of vragen een aanvullende site-instructie.
Wat eist de wet dan wel?
De Arbowet verplicht de werkgever om te zorgen dat medewerkers voldoende voorlichting en onderricht krijgen over de risico's van hun werk en de maatregelen. VCA is een manier om dat aan te tonen, maar niet de enige. In sectoren waar VCA niet gebruikelijk is, kan een werkgever dat op een andere manier invullen, bijvoorbeeld met eigen instructies en trainingen.
Voor specifieke functies gelden wel aanvullende opleidingseisen, vaak vastgelegd door de opdrachtgever of in een branchenorm. Denk aan gasmeten, werken in besloten ruimten of redden van hoogte.
Wat betekent dit voor opdrachtgevers?
Bent u opdrachtgever of hoofdaannemer, dan legt u zelf vast welke VCA-eisen gelden. Een paar aandachtspunten:
- Zet de eis expliciet in uw aanvraag of contract: VCA Basis of VOL, en voor welke functies.
- Controleer de diploma's: VCA-diploma's zijn te controleren in het Centraal Diploma Register (CDR). Een kopie alleen zegt weinig.
- Let op de vervaldatum: een diploma dat tijdens de opdracht verloopt, kan iemand aan de poort ophouden.
- Vergeet de functiecertificaten niet: VCA zegt niets over of iemand mag gasmeten of als mangatwacht mag werken.
VCA voor bureaus en intermediairs
Voor uitzend- en detacheringsbureaus bestaat een apart bedrijfscertificaat, VCU. Daarnaast zijn er andere eisen die voor inleners steeds belangrijker worden, zoals de nieuwe regels voor de toelating van uitleners. Vraagt uw inkoopafdeling naar bedrijfscertificaten van een leverancier? Maak dan onderscheid tussen het certificaat van het bedrijf en de diploma's van de mensen die op uw site werken. Voor de veiligheid op de werkvloer zijn vooral de persoonsdiploma's en functiecertificaten van belang: wie staat er bij de tank, en mag hij dat werk doen?
Een leverancier hoort eerlijk te zijn over wat hij wel en niet heeft, en de diploma's van zijn mensen te laten zien.
Hoe wij ermee omgaan
Iedereen die wij inzetten heeft minimaal VCA, Basis of VOL, afhankelijk van de functie en uw eisen. Wij controleren de diploma's zelf in het CDR, bewaken de vervaldata en sturen de certificaten mee bij elk voorstel. Zie kwaliteit en certificaatcontrole.
Veiligheidspersoneel nodig?
Wij leveren brandwachten, mangatwachten, gasmeters, MVK'ers en HSE-adviseurs met gecontroleerde certificaten. Neem contact op: in kantoortijd heeft u binnen een uur een voorstel.
Veelgestelde vragen
Is VCA wettelijk verplicht?
Nee. VCA is een certificeringssysteem, geen wet. Maar veel opdrachtgevers in de industrie, petrochemie en bouw eisen VCA van aannemers en hun medewerkers.
Hoe lang is een VCA-diploma geldig?
Een VCA-diploma (Basis of VOL) is 10 jaar geldig. Sommige opdrachtgevers vragen een recenter diploma; kijk naar hun eisen.
Welk VCA-diploma heeft een brandwacht nodig?
Dat bepaalt de opdrachtgever. In de industrie wordt voor brandwachten en mangatwachten vaak VCA VOL gevraagd, omdat zij een toezichthoudende rol hebben.