Een taakrisicoanalyse (TRA) is een methode om de risico's van één specifieke taak vooraf in kaart te brengen. U deelt de taak op in stappen, bepaalt per stap wat er mis kan gaan en legt vast welke maatregelen nodig zijn. Een goede TRA wordt opgesteld met de mensen die het werk doen en past bij de werkmethode, de locatie en het moment.
Waarom een TRA?
De Arbowet verplicht de werkgever om risico's te beoordelen en maatregelen te nemen. De RI&E doet dat op het niveau van de organisatie. Maar een RI&E zegt weinig over het vervangen van een pompafsluiter op een terminal, of over het lassen in een tank na reiniging. Daarvoor is de TRA: een analyse op het niveau van de taak.
Op industriële sites hoort de TRA bij het werkvergunningensysteem. De vergunningverlener wil zien dat de risico's van het werk zijn doordacht voordat hij tekent. Ook opdrachtgevers die met VCA-gecertificeerde aannemers werken, verwachten een TRA voor werk met verhoogd risico.
Wanneer stelt u een TRA op?
- bij werk dat niet routinematig is of voor het eerst op deze locatie gebeurt
- bij werk met verhoogd risico: heetwerk, besloten ruimten, werken op hoogte, hijsen, werk aan installaties onder druk
- als meerdere disciplines of onderaannemers tegelijk aan één taak werken
- als de werkvergunning of de opdrachtgever erom vraagt
- als de werkmethode verandert ten opzichte van een eerdere TRA
Stappenplan: zo stelt u een TRA op
1. Baken de taak af
Beschrijf precies welke taak het is, waar en wanneer die wordt uitgevoerd en met welk materieel. "Onderhoud aan tank 12" is te breed. "Mangat openen, ventileren en inspecteren van tank 12 na reiniging" is een taak.
2. Deel de taak op in stappen
Schrijf de stappen in de volgorde waarin ze gebeuren. Meestal zijn dat er vijf tot vijftien. Vergeet de voorbereiding en de afronding niet: veel incidenten gebeuren bij het opbouwen, het afbouwen en het opruimen.
3. Benoem per stap de gevaren
Denk aan mechanische gevaren, vallen, brand en explosie, gevaarlijke stoffen, elektriciteit, druk en temperatuur, en de omgeving: ander werk in de buurt, weer, verkeer. Vraag de mensen die het werk doen wat er de vorige keer bijna misging.
4. Beoordeel het risico
Veel bedrijven gebruiken een eenvoudige risicomatrix met kans en effect. Het doel is niet om een getal te berekenen, maar om te bepalen waar de meeste aandacht nodig is.
5. Leg maatregelen vast
Volg de arbeidshygiënische strategie: eerst de bron aanpakken, dan collectieve maatregelen, dan individuele maatregelen en pas als laatste persoonlijke beschermingsmiddelen. Wees concreet: niet "voorzichtig zijn", maar "flens afdekken met brandwerende deken, blusser binnen 3 meter".
6. Wijs verantwoordelijken aan
Per maatregel: wie zorgt ervoor en wanneer? Een maatregel zonder eigenaar wordt vaak vergeten.
7. Bespreek en teken
Bespreek de TRA met de ploeg vóór de start, bijvoorbeeld in de toolbox of de startwerkinstructie. Laat de mensen tekenen dat ze hem kennen. Pas de TRA aan als het werk verandert.
Voorbeeldstructuur
| Stap | Gevaar | Risico | Maatregel | Wie |
|---|---|---|---|---|
| Mangat openen | Restproduct, druk | Blootstelling, letsel | Ruimte drukloos, geïsoleerd en gereinigd; PBM volgens vergunning | Uitvoerder |
| Ventileren | Zuurstoftekort, dampen | Bedwelming | Ventilator plaatsen, gasmeting vooraf en continu | Gasmeter |
| Betreden | Beperkte uitgang | Redding lastig | Mangatwacht, reddingsplan, communicatie afgesproken | Mangatwacht |
Veelgemaakte fouten
- Kopiëren en plakken: een TRA van een ander project zonder te kijken of het werk hetzelfde is.
- Te algemeen: maatregelen als "goed opletten" of "PBM dragen".
- Opgesteld zonder de ploeg: het papier klopt, maar het werk gaat anders.
- Niet bijgewerkt: de werkmethode verandert, de TRA niet.
TRA, LMRA en JSA
De TRA is de voorbereiding vooraf. Vlak voor de start doet de uitvoerder een LMRA: klopt de situatie nog met wat in de TRA staat? Het verschil leest u in TRA, LMRA en JSA: het verschil.
Hulp bij uw TRA's?
Onze veiligheidskundigen stellen TRA's op of toetsen uw bestaande TRA's en die van uw onderaannemers. Zie VGM-plan, TRA en LMRA-ondersteuning of vraag een MVK'er aan voor toezicht op locatie. Neem contact op.
Veelgestelde vragen
Wat is een TRA?
Een taakrisicoanalyse is een analyse waarin een taak wordt opgedeeld in stappen, met per stap de gevaren, de risico's en de beheersmaatregelen.
Is een TRA verplicht?
De wet noemt de TRA niet letterlijk, maar de werkgever moet risico's beoordelen en maatregelen nemen. Op industriële sites en bij VCA-gecertificeerde bedrijven is een TRA voor risicovol werk de gangbare manier om dat te doen, en veel opdrachtgevers eisen hem.
Wie stelt de TRA op?
Bij voorkeur de mensen die het werk voorbereiden en uitvoeren, begeleid door een veiligheidskundige. Zo sluit de analyse aan op de echte werkmethode.