In de bouw moeten veiligheid en gezondheid al in het ontwerp worden meegenomen en tijdens de uitvoering worden gecoördineerd. Het Arbobesluit regelt dat in de afdeling over bouwprocessen. Kort gezegd: de opdrachtgever zorgt bij bouwprojecten met meerdere partijen voor coördinatoren voor de ontwerpfase en de uitvoeringsfase, en bij grotere of risicovolle projecten ook voor een V&G-plan. De uitvoering van die coördinatie mag worden uitbesteed aan een deskundige.
Wat is een V&G-plan?
Een veiligheids- en gezondheidsplan (V&G-plan) beschrijft de risico's van een bouwproject en de maatregelen om die te beheersen. Het plan wordt in de ontwerpfase opgesteld en in de uitvoeringsfase verder uitgewerkt en actueel gehouden. Het bevat onder meer:
- een beschrijving van het project en de betrokken partijen
- de risico's per fase en activiteit
- de afspraken over coördinatie tussen aannemers
- de inrichting van de bouwplaats, zoals routes, opslag en voorzieningen
- de noodorganisatie
Ontwerpfase en uitvoeringsfase
Ontwerpfase. Hier worden keuzes gemaakt die veel risico's kunnen voorkomen: bouwmethoden, materialen, de volgorde van werken en de bereikbaarheid voor onderhoud. De coördinator ontwerpfase zorgt dat veiligheid en gezondheid bij die keuzes worden meegewogen en legt de resultaten vast in het V&G-plan ontwerpfase.
Uitvoeringsfase. Het plan wordt aangepast aan de werkelijke uitvoering. De coördinator uitvoeringsfase stemt de maatregelen van de verschillende aannemers en zelfstandigen op elkaar af, ziet toe op de toepassing en houdt het plan actueel als het werk verandert.
Wanneer is het verplicht?
De verplichtingen hangen af van het project. In de praktijk gelden de volgende vuistregels:
- Meerdere partijen op de bouwplaats: werken meer dan één aannemer of zelfstandige tegelijk of na elkaar, dan moet de opdrachtgever zorgen dat er coördinatoren worden aangesteld.
- Omvang: bij grotere bouwprojecten is een vooraanmelding bij de Nederlandse Arbeidsinspectie verplicht. Dat geldt als het werk langer dan 30 werkdagen duurt met meer dan 20 werknemers tegelijk, of als het meer dan 500 mensdagen omvat. Bij die projecten is een V&G-plan nodig.
- Bijzondere risico's: bij werkzaamheden met bijzondere risico's, zoals werken op hoogte met valgevaar, werken met gevaarlijke stoffen of werken in de buurt van hoogspanning, is ook een V&G-plan nodig.
Twijfelt u of uw project eronder valt? Raadpleeg het Arbobesluit of de informatie van de Arbeidsinspectie, of laat het beoordelen door een veiligheidskundige.
Wie doet wat?
| Rol | Verantwoordelijkheid |
|---|---|
| Opdrachtgever | Zorgt voor V&G-plan ontwerpfase, wijst coördinatoren aan, doet zo nodig de vooraanmelding |
| Coördinator ontwerpfase | Zorgt dat V&G-aspecten in het ontwerp worden meegenomen en vastgelegd |
| Coördinator uitvoeringsfase | Stemt maatregelen tussen partijen af, houdt het V&G-plan actueel, ziet toe op naleving |
| Aannemers en zelfstandigen | Werken volgens het V&G-plan en melden afwijkingen en nieuwe risico's |
Veelvoorkomende knelpunten
- Het plan blijft een papieren document dat bij de start wordt gemaakt en daarna niet meer wordt bijgewerkt.
- Onderaannemers kennen het plan niet, omdat het niet in de startwerkinstructie wordt besproken.
- De coördinatie is niet belegd: iedereen denkt dat een ander het doet.
- Wijzigingen in de planning leiden tot nieuwe combinaties van werk, zonder dat iemand de risico's opnieuw bekijkt.
Een coördinator die dagelijks op de bouwplaats is, de dagstart begeleidt en het plan bijwerkt, voorkomt de meeste van deze problemen.
V&G-plan of VGM-plan?
Een VGM-plan is meestal het projectplan van een aannemer voor veiligheid, gezondheid en milieu, vaak op verzoek van de opdrachtgever. Het V&G-plan is het wettelijke plan voor het bouwproject. De inhoud overlapt. Zie ook VGM-plan, TRA en LMRA-ondersteuning.
Een V&G-coördinator nodig?
Wij leveren veiligheidscoördinatoren voor de uitvoeringsfase, en veiligheidskundigen die uw V&G-plan opstellen of toetsen. Voor brandveiligheid op de bouwplaats leveren wij ook een brandwacht. Neem contact op.
Veelgestelde vragen
Wie is verantwoordelijk voor het V&G-plan?
De opdrachtgever voor de ontwerpfase. In de uitvoeringsfase werkt de uitvoerende partij of de aangewezen coördinator het plan uit en houdt het actueel. De opdrachtgever blijft ervoor verantwoordelijk dat de coördinatoren zijn aangesteld.
Wanneer is een V&G-coördinator nodig?
Als er meer dan één aannemer of zelfstandige tegelijk of na elkaar op de bouwplaats werkt. De opdrachtgever zorgt dan dat er een coördinator voor de ontwerpfase en een voor de uitvoeringsfase wordt aangesteld.
Mag de V&G-coördinatie worden uitbesteed?
Ja. De opdrachtgever kan de taak van coördinator overdragen aan een deskundige partij, maar blijft verantwoordelijk voor de aanstelling.