Een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) moet in principe worden getoetst door een gecertificeerde kerndeskundige of een gecertificeerde arbodienst. De belangrijkste uitzondering: werkgevers met maximaal 25 werknemers die een erkend branche-RI&E-instrument gebruiken, hoeven hun RI&E niet te laten toetsen. Voor alle andere werkgevers is toetsing de regel.
Wat is de RI&E?
De Arbowet verplicht elke werkgever met personeel om een RI&E op te stellen. Daarin staan de risico's voor de veiligheid en gezondheid van de medewerkers, hoe groot die risico's zijn en welke maatregelen nodig zijn. Bij de RI&E hoort een plan van aanpak: wie doet wat, wanneer, en met welke middelen.
De RI&E is geen eenmalig document. Hij moet actueel blijven, bijvoorbeeld als er nieuwe werkzaamheden, machines of stoffen bijkomen, of na een ernstig incident.
Wat houdt toetsen in?
Bij de toetsing beoordeelt een deskundige of de RI&E volledig en actueel is en of hij betrouwbaar is opgesteld. Zijn alle risico's in beeld? Kloppen de beoordelingen? Past het plan van aanpak bij de risico's? De toetser geeft een advies, en de werkgever past de RI&E zo nodig aan.
Toetsen is iets anders dan opstellen. De werkgever kan de RI&E zelf opstellen, met hulp van de preventiemedewerker of een adviseur. De toetsing is de onafhankelijke controle daarop.
Wie mag toetsen?
De arboregels kennen vier kerndeskundigen. Zij moeten gecertificeerd zijn:
- hoger veiligheidskundige (HVK)
- arbeidshygiënist
- arbeids- en organisatiedeskundige
- bedrijfsarts
Een gecertificeerde arbodienst mag ook toetsen. Welke deskundige het beste past, hangt af van de risico's. Bij een industriële organisatie met veel fysieke en procesmatige risico's ligt een HVK of arbeidshygiënist voor de hand. Bij een kantoororganisatie met vooral psychosociale risico's eerder een A&O-deskundige.
De uitzondering voor kleine werkgevers
Werkgevers met maximaal 25 werknemers hoeven hun RI&E niet te laten toetsen als zij een erkend branche-RI&E-instrument gebruiken. Zo'n instrument is door werkgevers- en werknemersorganisaties in de branche ontwikkeld en erkend. Gebruikt een kleine werkgever geen erkend instrument, dan moet de RI&E wel getoetst worden.
Ook bij vrijstelling blijft de RI&E zelf verplicht. Alleen de externe toetsing vervalt.
De rol van de HVK
Een hoger veiligheidskundige kan op twee manieren bij de RI&E betrokken zijn:
- Als toetser: als hij gecertificeerd kerndeskundige is, toetst hij de RI&E onafhankelijk.
- Als adviseur: hij helpt de organisatie bij het opstellen van een goede RI&E en een uitvoerbaar plan van aanpak, of beoordeelt specifieke risico's.
Let op: wie de RI&E heeft opgesteld, kan dezelfde RI&E niet onafhankelijk toetsen. Spreek vooraf af welke rol de HVK heeft.
Het plan van aanpak
Een getoetste RI&E is pas waardevol als het plan van aanpak wordt uitgevoerd. Daar gaat het in de praktijk vaak mis: de acties worden opgesteld en blijven liggen. De preventiemedewerker speelt een belangrijke rol bij het uitvoeren en bewaken van het plan. Lees ook preventiemedewerker: verplicht, taken en extern inhuren.
Toezicht en handhaving
De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert of werkgevers een actuele en, waar nodig, getoetste RI&E hebben. Ontbreekt die, dan kan de inspectie handhaven. Na een ernstig arbeidsongeval is de RI&E een van de eerste documenten waar de inspectie naar vraagt.
Hoe bereidt u een toetsing voor?
Een toetsing verloopt soepeler als de RI&E en de onderliggende informatie op orde zijn. Zorg dat u de volgende stukken klaar hebt: de RI&E zelf, het plan van aanpak, een overzicht van de werkzaamheden, locaties en functies, recente incidentmeldingen en verzuimgegevens, en eventuele specifieke risicobeoordelingen, zoals voor gevaarlijke stoffen, geluid of fysieke belasting. Plan ook gesprekken met de preventiemedewerker, de OR of PVT en een paar leidinggevenden.
De toetser kijkt niet alleen naar het document, maar ook naar de praktijk. Een rondgang over de werkvloer hoort er vaak bij. Bespreek na de toetsing de bevindingen en verwerk ze in een bijgewerkt plan van aanpak.
Een HVK nodig?
Wij leveren hoger veiligheidskundigen voor het opstellen, beoordelen en, als zij gecertificeerd kerndeskundige zijn, toetsen van uw RI&E. Ook voor het uitvoeren van het plan van aanpak kunnen wij een preventiemedewerker of MVK'er leveren. Neem contact op.
Veelgestelde vragen
Moet elke RI&E getoetst worden?
In principe wel. Werkgevers met maximaal 25 werknemers die een erkend branche-RI&E-instrument gebruiken, zijn vrijgesteld van toetsing.
Wie mag een RI&E toetsen?
Een gecertificeerde kerndeskundige: een hoger veiligheidskundige, arbeidshygiënist, arbeids- en organisatiedeskundige of bedrijfsarts, of een gecertificeerde arbodienst.
Wat gebeurt er als de RI&E niet klopt?
De Nederlandse Arbeidsinspectie kan handhaven, bijvoorbeeld met een waarschuwing of boete. Belangrijker: zonder goede RI&E mist u risico's en maatregelen.